Functiebeschrijving
Nederlandse Taalkunde (DAGENTA) Contact & begeleiding: Nicoline van der Sijs
In het verleden is de Database Geschiedenis Nederlandse Taalkunde (DAGENTA) gelanceerd
op: https://cls.ru.nl/dagenta/, en momenteel werken we aan een uitgebreide versie die
beschikbaar wordt gesteld op het Instituut voor de Nederlandse Taal. Zie voor de achtergrond
neerlandistiek.nl.
Het doel van DAGENTA is om historische werken over de Nederlandse taal te
ontsluiten, met name grammatica's, spellinggidsen en eentalige en meertalige leerboekjes, en
daarmee het historisch taalonderzoek te stimuleren en vergemakkelijken, zowel voor de
neerlandici in de Lage Landen als voor de neerlandici extra muros. Historische werken over
het Nederlands zijn vanaf de 16e eeuw verschenen, in de Lage Landen, maar ook daarbuiten,
zoals in buurlanden, Zuid-Afrika, Amerika, Indonesië, Suriname, de Nederlandse Antillen.
Van de elders verschenen werken is lang niet altijd een exemplaar beschikbaar in Nederland.
Dergelijke werken kunnen nu voor het eerst systematisch worden opgespoord, doordat
bibliotheekcatalogi digitaal raadpleegbaar zijn en er steeds meer werken gescand worden. Het
almaar groeiende overzicht wordt via DAGENTA voor onderzoeksdoeleinden in open access
beschikbaar gesteld.
Via de historische taalboeken kunnen we bijvoorbeeld achterhalen hoe men in het
verleden dacht over het Nederlands en de Nederlandse dialecten, hoe de standaardtaal vorm
kreeg, hoe Nederlands aan buitenlanders werd onderwezen, hoe de uitspraak van het
Nederlands in het verleden klonk en welke uitspraak gold als beschaafd en welke als 'plat'.
DAGENTA maakt het niet alleen mogelijk oude taalkundige werken en grammatica's
kwalitatief inhoudelijk te bestuderen, maar ook kwantitatief. Zo kan onder andere worden
bekeken hoe en wanneer taalregels opkwamen, hoe die zich verspreidden, en welke
argumenten werden gebruikt om regels te ondersteunen. En tot slot toont DAGENTA een
kwantit...